Nil

Dünyanın en uzun nehridir. Afrika’da, Victoria gölünden çıkar. Uzunluğu 6.671 km.'dir. Nil, Tanganika, Uganda ve Sudan'dan geçtikten sonra, Bahrelgazal nehri ile birleşir, Beyaz Nil adını alır. Hartum'da Mavi Nil adlı kolla birleşir, Mısır'ı baştan başa geçerek, Kahire'den sonra birçok kollara bölünür. Ana kolu Dimyat yakınlarında geniş bir çatalağızla Akdeniz'e ulaşır.

Üzerinde 6 çavlan vardır. Nehrin Assuan yakınlarında 500 metre kadar bir genişliğe eriştiği yerde sularından daha iyi yararlanmak İçin büyük bir baraj inşa edilmektedir. Nil, Afrika'nın can damarıdır, kurak ve sıcak topraklara can vermiş, verimli hale gelen bölgede tarihin ilkçağlarından beri çeşitli uygarlıklar doğmasını sağlamıştır. Nil’in su alma havzasında bir grup göl bulunur. Bunlardan biri olan Victoria, dünyanın ikinci büyük gölüdür. Nil, başlangıçta Beyaz Nil (esas kol) ve Mavi Nil olarak iki ana kol halinde doğar ve bu kollar Hartum’da birleşir.

Beyaz Nil: Victoria gölünden doğar. Ancak bu kolun esas kaynağı Kagera Nehridir. Victoria Gölünden sonra, Ripon ve Owen şelalelerinden dökülerek beş metre seviye kaybeder ve diğer büyük bir göl olan Kyoga’ya erişir. Buradan devam ederek Murchisan Şelalesinde 40 metrelik bir düşüş meydana getirir. 30 km ileride Albert Gölüne varır. Daha sonra büyük bir ormanlık bölgeye girer. Nehir, tropik bitkilerin bulunduğu bu bölgede 770 km ilerler. Bu esnada suyunun büyük bir kısmını taşmalarla kaybeder.

Mavi Nil: Nil’in bu kolu Etyopya’nın masif Dağlarından iner. Uzunluğu 1360 km olmasına rağmen, taşma zamanında daha uzun olan Beyaz Nil’den dört kat fazla su taşır. Taşarak Mısır’daki bazı ziraat alanlarını sular altında bırakır. Mavi Nil’in biri Tana gölünden başlayan iki kaynağı vardır.

Aşağı Nil: Sık bitki topluluklarının arasından geçen ve suyun bir kısmını kaybeden Nil, bu bölgede, bulutsuz gök ve sıcak rüzgarın etkisinde, dünyanın en büyük çölü olan Büyük Sahrayı geçerken suyunun büyük miktarını kaybeder. Mısır’a girmeden önce, bir S çizerek kazdığı derin ve dar vadilerden geçer. Mısır’da hayat eseri görülmeyen bölgede ilerlerken, etrafında senelik taşmalarla verimli duruma gelen ve sulanan bir şerit meydana getirir.

nil

Nil, denize döküldüğü yerde, bir zamanlar Akdeniz’in körfezi olan bölgeyi doldurarak, bir delta meydana getirmiştir. Nil bu delta içinden denize, yedi ana koldan dökülür. Bunlardan beşi birleşerek, küçük göller meydana getirirler. Bu göllerden Rosetta ve Damietta 10 m’ye varan derinliğe sahiptir. Dünyada hiçbir ülke, Mısır gibi, tek bir nehre bağlı değildir. Ancak, Nil’in çevresinde meydana getirdiği verimli şerit, tarih boyunca, bu bölgede çeşitli medeniyetlerin doğmasına sebep olmuştur.

Eski medeniyetlerin kalıntıları, günümüzde bile hayranlıkla seyredilmektedir. Vaktiyle çok önemli şehir olan Memphis ve Thebes bugün tarihe karışmıştır. Büyük İskender tarafından kurulan bir liman şehri olan İskenderiye, Roma devrinde ikinci büyük şehirdi ve 700.000 ciltlik kütüphanesiyle ün salmıştı. Nüfusu 6.000.000’u aşan Kahire, Afrika’nın en önemli şehridir. Beyaz Nil ile Mavi Nil’in birleştiği yerde kurulu olan Hartum, Sudan’ın başşehridir. Kahire, İskenderiye ve port Said şehirleri, yaklaşık olarak Nil deltasının sınırlarını çizer.

Mısır’da, eskiden beri Nil’in senelik taşma kayıtları tutulmuştur. Bu kayıtlar, Nil’in geçen dört beş bin sene boyunca, yatağını yaklaşık sekiz metre derinleştirdiğini ortaya koymuştur. Nil, Kahire’de, Mayıs sonunda en düşük seviyesine ve Eylül başında en yüksek seviyesine erişir. Maksimum seviyesi, son senelerde normal seviyesinin yaklaşık sekiz metre üstünde ortaya çıkmıştır. Barajın yapıldığı Asvan’da ise, bu seviye on metre civarındadır.

Nil, geçtiği memleketlerde daima bir ticari atardamar rolünü oynamıştır. Tarihi kayıtlar bunun, son 6000 yıl boyunca süregeldiğini ortaya koymuştur. Taşıtlar, akıntıyla nehir yönünde hareket ederken, kuzeyden gelen rüzgarlarla akış yönünden ters olarak da yol alabilirler. Nil, çok eski çağlardan beri bilinmesine rağmen, periyodik taşmalarının sebebi ancak yirminci yüzyılda anlaşılmıştır. Taşmaların esas sebebi, Etyopya’ya yağan yağmurlardır. Her yıl aynı zamanda yağan yağmurlar, Mavi Nil’i kabartmakta bu da Nil’in belirli zamanlarda taşmasını sağlamaktadır.

Son eklenenler

hbo
bki

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç